Ik doe het op mijn manier, anders niet.
ANBO VIZIER * September 2006 * Marcel Duyvestijn
Cameraman en programmamaker Frans Bromet (61) vertelt over zijn werk en passie: het maken van documentaires. Het zijn echte mensen en niets is in scène gezet."
"Wanneer het begonnen is?" Frans Bromet kijkt alsof hem zojuist de moeilijkste vraag uit zijn leven is gesteld. "Het zat er altijd al in. Al bij de geboorte." Echt gegrepen door het filmvak werd Bromet pas op de filmacademie. Niet echt een logische stap, vonden zijn ouders. Frans' vader was kantoorbeambte. "Mijn ouders waren een beetje voorzichtig en behoudend. Ze hadden niets met film. Waar ze vooral bang voor waren, was dat er weinig brood in dat wereldje te verdienen was." Die waarschuwing was niet helemaal uit de lucht gegrepen. "Destijds had je natuurlijk niet van die enorme budgetten voor documentaires en films. Datgene wat in de bioscoop draaide was duur om te maken. En televisie was er natuurlijk nog amper. Lange tijd had Bromet allerlei ‘kleine baantjes' en was het zijn vrouw die voor de inkomsten zorgde. "Het gaat in de filmwereld om contacten. En die had ik te weinig."
Zeurderig stemgeluid
In 1971 draait hij toch zijn eerste film: De Noord 2 0-29. Die ging over zijn buren in Ilpendam, waar hij sinds 1968 woont. Dat was een film die het ‘Brometstempel' mag dragen. Die geheel eigen stijl van - zoals hij zelf zegt - ‘kletsen vanachter de camera vandaan', is inmiddels zijn handelsmerk geworden. Frans ziet met zijn camera niet alleen details die anderen vergeten, ook de vragen die hij op sonore wijze vanachter de camera stelt, worden geroemd. Zijn lijzige, lage, beetje zeurderige stemgeluid was zelfs voor cabaretiers aanleiding hem te parodiëren . "Ik kan niet anders", zegt hij er zelf over. Het is inmiddels een bepaalde stijl geworden, een lijn, een keurmerk. "We draaien soms ook commerciële filmpjes. Maar op dezelfde wijze als een documentaire. Vaak werkt het. Maar vaak ook willen die reclamejongens de controle houden en dan werkt het niet. Ik wil het op mijn manier doen en anders doen we het niet", aldus Frans. "Alles wordt als reportage gemaakt. Dat wil zeggen: het zijn echte mensen en niets is in scène gezet."
Eigen belevingswereld
Ook zijn onderwerpkeuze kun je omschrijven als ‘brometiaans'. "Het zijn altijd zaken die dicht bij mijn eigen belevingswereld zitten. Toen we de serie De Verbouwing opnamen, had ik zelf net een gigantische verbouwing achter de rug." Of neem De Nalatenschap, een documentaire over hoe nabestaanden met de erfenis omspringen. "Ik had het toen net zelf meegemaakt met mijn eigen ouders. Notarissen. De verdeling van de goederen. Dingen die niks waard zijn, maar die ineens door alle kinderen worden gegeerd. Het is allemaal zo herkenbaar." Omdat hij het herkent, kan hij het zo in beeld brengen. "Meestal is het rotzooi waar het over gaat. Het is dan intrigerend om te zien hoe mensen daaraan gehecht zijn. Zo'n oude stoel met overal slijtplekken waar oma altijd op zat. Een sigarendoosje, een lampenkap, een stoof. Als je er van een afstand naar kijkt, denk je: waar maken die mensen zich druk om? Maar als het jezelf aangaat, kijk je er ineens anders tegenaan."
Energie
Frans heeft samen met zijn dochters een productiemaatschappij: Bromet & dochters. Inmiddels werken er zo'n vijftien mensen. "Als we een idee hebben, gaan de researchers aan het werk. Ik kom eigenlijk pas weer in beeld als alle afspraken gemaakt zijn. Als we bijvoorbeeld bij iemand thuis filmen, wil ik er zo blanco mogelijk inzitten, Dan blijf ik spontaan, ad rem en gedreven. Als ik het verhaal al weet, word ik lui", aldus Frans. "Of ik er ooit mee uitscheid?" Net als de eerste vraag, wordt ook de laatste begroet met enig cynisme. "Hoezo zou ik stoppen? Ik ben nu 61, maar ik denk niet in leeftijden. Je hoort wel eens mensen zeggen: ik moet nog vier of vijf jaar werken. Daar heb ik zo'n medelijden mee. Zo zou ik niet kunnen werken. Nee, denk aan Karel Appel. Die was ook nog aan het schilderen vlak voor zijn dood. Ik heb nog zo veel energie. Ik zou niet weten waarom ik zou moeten stoppen."
