Vorm versus inhoud

In Hilversum staat de tijd stil. Vooral nu er de laatste jaren met de komst van DV camera's en montagesystemen als Final Cut Pro op technologisch gebied een revolutie heeft plaatsgevonden, begint dat op te vallen. Technologisch gezien heeft Hilversum zich sinds de oprichting van de televisie-industrie nauwelijks vernieuwd. Er zijn natuurlijk innovaties geweest, maar dat zijn innovaties geweest die pasten binnen het bestaande model. Een model dat zijn wortels heeft in de wereld van de radio en het toneel. In Hilversum wordt nog steeds gewerkt met nauwkeurig uitgelichte decors, met geschminkte presentatoren die ingestudeerde stukken tekst voordragen, met gasten die ook geschminkt worden en met vraaggesprekken die zorgvuldig worden voorgekookt.

De vraag is: wat levert deze beproefde werkwijze op? Doordat er eindeloos is geïnvesteerd in techniek zonder de werkwijze aan nieuwe technologische mogelijkheden aan te passen, is de nadruk van de inhoud verschoven naar de technische uitvoering. Programma's zien er fantastisch uit, decors zijn adembenemend, de technische uitvoering perfect: de belichting, het geluid, de cameravoering, de helderheid van de beelden. Maar de inhoud van de programma's? Er is nauwelijks inhoud. Het gaat nergens over. Door mooie beelden te maken wordt de inhoud afgekocht. De vorm van het programma is de maat. De inhoud komt op de tweede plaats.

Voor ons, ambachtelijke televisiemakers die al jaren experimenteren met de mogelijkheden van nieuwe technieken, is dat onbegrijpelijk. Wat ons drijft is nieuwsgierigheid en verwondering. Bij het reportage-achtige genre waarin wij ons hebben gespecialiseerd, komt de inhoud op de eerste plaats en de vorm en techniek op de tweede plaats. Wat wij maken is geen voorgekookte televisie. Wij kiezen niet voor zekerheid, maar voor spontaniteit. Met een zo klein mogelijke crew en met zo min mogelijk faciliteiten trekken wij de wereld in om uit te zoeken wat mensen drijft en motiveert. Wij zijn er niet op uit om onze vooringenomen ideeën bevestigd te zien, maar hopen verrast te worden en met nieuwe inzichten thuis te komen. Onze programma's zijn een weerslag van deze ontdekkingstochten.

Onze werkwijze wordt slechts zelden begrepen in Hilversum. Een subsidie aanvraag bij het stimuleringsfonds hoeven wij niet in te dienen. Men wil van tevoren precies weten wie op welk moment en op welke plek iets gaat zeggen. Voor spontaniteit is geen plaats. Het vormt een bedreiging voor de statement die de programmamakers willen maken. Als dingen anders lopen dan gepland, worden opnames opnieuw gemaakt net zolang totdat het materiaal in overeenstemming is met van tevoren ingenomen standpunten. Deze werkwijze staat in schril contrast met onze werkwijze waarbij we er niet op uit zijn om kijkers ons idee van de werkelijkheid op te dringen, maar waarbij wij ons de werkelijkheid laten opdringen en daarvan de kijker verslag doen.


Albert Klein Haneveld
Januari 2002