De winkelwagen

Trouw * 30 december 2006 * Marielle Wiemer

Vijf vragen

Programmamaker Frans Bromet gaat namens de NCRV gluren in boodschappenkarretjes van klanten van supermarkten. Met sommige klanten gaat Bromet mee naar huis om bijzondere verhalen achter de gekochte producten vast te leggen.

1 Heeft u altijd genoten van het gluren in andermans winkelwagentje?
Tijdens het boodschappen doen kijk ik graag in de karretjes van anderen. Ik ben bijvoorbeeld nieuwsgierig of mensen roomboter of margarine bij zich hebben. En dikke mensen kopen over het algemeen toch erg veel chips. Aan de hand van de boodschappen kun je aardig wat over iemand te weten komen. Met de inhoud van je winkelwagentje geef je toch een deel van je privacy bloot.

2 Kon u met de camera wel makkelijk gluren?
Ik kon bij de kassa juist eindelijk ongegeneerd en eindeloos karretjes bespieden. De mensen die boodschappen doen zijn keihard aan het werk, dus ze hebben helemaal geen tijd om op een camera te letten die ze staat te filmen. Eerst moeten ze alles op een rolband leggen, daarna alles in boodschappentassen stoppen en dan moeten ze ook nog afrekenen. Ze zijn alleen maar op hun boodschappen gefocust. Tegen dé tijd dat ze weglopen, zijn ze moe. Daar staan wij dan te filmen.

3 Hoe bepaalde u met wie u mee naar huis ging?
Ik vroeg aan bijna iedereen of ik mee mocht. De meeste mensen vonden het goed als we in de winkel filmden, maar als dan de vraag kwam ‘mogen we mee naar huis' liepen ze liever door. Soms vroeg ik in mijn enthousiasme te snel of ik mee mocht met iemand, waarvan ik dan achteraf dacht: gelukkig zei hij nee. Of we mochten wél met een meisje mee, maar thuis stond een boze moeder te wachten. Die wilde niets met ons te maken hebben.

4 Welke verhaal achter de boodschappen is u het meest bijgebleven?
Ik mocht een keer mee naar huis met een soort skinheadachtig type dat een stokbrood en paté had gekocht. Ik verwachtte een heel ruig en stoer persoon, maar dat bleek helemaal niet het geval. Eigenlijk was het een zielige man, van wie de vriendin er net vandoor was gegaan. Hij was weer bij zijn moeder gaan wonen en wilde zichzelf en zijn moeder eens lekker verwennen met een stokbroodje pat voor de tv.

5 Heeft u nog meer tuur-ideeën in petto voor de toekomst?
We weten nog niet of we na de eerste zes afleveringen doorgaan met ‘De Winkelwagen', maar dat zou zo maar kunnen. Er ligt ook nog het idee ‘Dier vermist'. Over de verhouding tussen mens en dier. Je ziet ze wel, bomen met aanplakbiljetten van vermiste huisdieren. We willen de eigenaren opzoeken en vragen hoe het is gebeurd, of er nog kans is dat het dier wordt gevonden, de karaktereigenschappen van het dier bespreken en hoe erg ze aan het dier gehecht waren.

Volkskrant * 4 januari 2007 * Gijs Zandbergen

Mochten de senioren er op oudejaarsavond bekaaid zijn afgekomen, over gisteren hadden ze niets te klagen. Daar was bijvoorbeeld het profiel van Eli Asser (84). Wie kent hem nog? Zij wel. Ze kennen hem zelfs nog van de eerste serie 't Schaep met de 5 Pooten, uit 1969, waar destijds zes miljoen mensen naar keken. Het portret kwam te laat voor dit stukje, maar uren daarvoor konden de senioren er al plezier beleven aan de eerste aflevering van Ziel en zaligheid. Althans, dat beloofde samensteller Frans Tervoort. De zevendelige serie gaat over volksdevotie. Dat wil zeggen over heiligenbeelden, het lopen van processies en het plegen van rituelen zoals het branden van kaarsjes en het doen van gebeden en gebedjes.

Volgens enkele geïnterviewde deskundigen zijn spiritualiteiten en ‘ritualiteiten' weer helemaal in de mode. Om die stelling te illustreren was Tervoort langs tientallen plaatsen in Nederland en België geweest. Het bezoek aan zoveel devote plekken en het spreken van zoveel devote mensen zal vast overtuigen, maar het is ook de makke van het programma. Er werd wel erg veel beeld en informatie in 25 minuten gepropt. Als dan bovendien de uitspraken van een geïnterviewde in stukjes wordt geknipt, resteert een programma met weinig devote stilte.

Wat dat betreft kon de RKK nog iets leren van Frans Bromet, die in de vooravond het bekende NCRV-concept toepaste: laat de camera draaien en zie maar hoever je komt. Dat was enkele jaren geleden al een succes met Taxi, en daarna iets minder met Hello Goodbye, maar de nieuwe serie De winkelwagen ziet er veelbelovend uit, al is het nieuwtje van de losse camera er inmiddels af. Dat het toch leuk was, komt mede doordat Bromet zich niet schaamt mislukkingen te laten zien. Daardoor krijgt het programma iets eerlijks en authentieks. Het idee is dat Bromet in een supermarkt mensen aanspreekt en hen vervolgens zo gek krijgt dat hij thuis verder mag filmen.

De meeste aangesprokenen laten het zo ver niet komen. Die vinden hem knap brutaal. Maar een bejaard echtpaar, van wie de man in een rolstoel zat, kon het niets schelen. Bromet mocht met hen meelopen, mits hij niet ging ‘zuigen', want ze herkenden zijn typische zeurstem.

Zo kwam er onverwacht op de vroege avond een mooi en vooral herkenbaar portret van een bejaard Nederlands echtpaar voorbij, inclusief de sores die horen bij het ouder worden. ‘Komt dit op televisie?', vroeg de vrouw. ‘Dan mag ik de kinderen wel waarschuwen.'

Humo * 5 - 11 januari 2007 * Fvd

Dat is ook de laatste keer geweest dat we onze voorraad aambeienzalf uit discretieoverwegingen bij de noorderburen zijn gaan inslaan: in ‘De winkelwagen' richt Nederlands reportagemaker Frans Bromet de camera op de boodschappen van nietsvermoedende supermarktgangers. Tot de psychologische doorgronding erop volgt!

Frans Bromet: Het is ons niet te doen om sociologische studies over het koopgedrag van de Nederlander, maar om het verhaal dat elk van ons met zich meedraagt. Daar ben ik al heel lang naar op zoek, en dit is gewoon weer een andere methode om tot mensen door te dringen. Ik neem positie in aan de kassa, vraag af en toe aan iemand of ik even in zijn winkelwagentje mag kijken en als dat een interessant gesprek oplevert, ga ik nog even mee tot bij hen thuis. Om het hele verhaal op camera vast te leggen.

Humo: Wat heb je zoal bovengespit?
Bromet: In de eerste uitzending zit onder meer een man die twaalfjaar geleden een beroerte kreeg, sindsdien niet meer kan praten en zijn leven in een invalidenwagentje doorbrengt. ‘s Nachts verblijft hij in een verzorgingstehuis maar overdag gaat zijn vrouw met ‘m naar de supermarkt om lekker eten voor ‘m te kopen. Dat zijn hun enige uitstapjes.
In diezelfde aflevering zit ook het verhaal van een bouwvakker die een Playboy tussen zijn boodschappen had zitten. Bleek dat hij het blad vooral kocht om er tips uit te halen om zijn vriendin beter te kunnen verwennen. Heel uiteenlopende verhalen dus, maar dat is net de bedoeling: een dwarsdoorsnede van het volk.
‘t Is niet zoveel anders dan het dorpsplein van vroeger, waar mensen samenkwamen om nieuwtjes uit te wisselen. ‘Heb je het al gehoord? Jan heeft zijn vrouw laten zitten en is er met een ander vandoor!' Zulke verhalen blijken mensen toch altijd weer te interesseren.

Humo: Let je tegenwoordig ook bewuster op wat je in je eigen karretje neerlegt?
Bromet: Nee, want ik doe nooit boodschappen in de supermarkt; ik ga altijd naar van die kleine Turkse en Marokkaanse winkeltjes. Maar ik zou er niks op tegen hebben mochten mensen weten wat ik koop. Tegenwoordig kan je daar ook geen bezwaren meer tegen hebben -we leven in Google-tjjden: niéts is nog echt privé. Geen probleem voor mij: kom maar op met die openheid! Privacy is iets van vroeger en dat vind ik prima.

Trouw * 5 januari 2007 * Joost van Velzen

Boodschappen gluren

De beste manier om mensen te leren kennen, is via de boekenkast. Een gesprek over het weer valt te proberen, maar veel wijzer over iemands achtergrond word je er niet van. Als je daarentegen ‘Het Bureau' van J. Voskuil bij de nog onbekende persoon op de plank ziet staan, is het ijs in de regel snel gebroken en komen de diepe gronden plotsklaps naar de oppervlakte. Dus: samen de voetbaluitslagen doornemen kan wel wat helpen, maar zegt minder over die persoon dan dat boek van Bob den Uyl - dat toch om persoonlijke redenen gekocht moet zijn.

Met de cd-collectie is het al niet anders. Wie Mariah Carey in de kast heeft staan, is een ander mens dan wie Paul Weller in de cd-speler heeft zitten. Waar of niet? En nu we toch aan het filosoferen zijn, kan de inhoud van de boekenkast ook wel meteen worden doorgetrokken naar politieke voorkeur, partnerkeuze, naamgeving voor kinderen, kledingsmaak en woninginrichting.

Ik weet, het zijn tot op zekere hoogte vooroordelen, maar ze zijn nog tamelijk gematigd vergeleken met de stelling van tv-maker Frans Bromet. Die beweert namelijk doodleuk dat de inhoud van een boodschappenwagen ‘de spiegel van iemands ziel' is. Met andere woorden: als u een flesje Maggi uit de schappen trekt, zegt dat iets over hoe u in het leven staat. Bij de aanschaf van een opwarmmaaltijd bent u een gemakzuchtig mens, en een krat bier onderin het karretje staat voor notoir alcoholist. Dat stel ik mij dan tenminste voor bij een spiegel, een ziel en de buit bij de C1000.

In de docusoap ‘De Winkelwagen' (woensdag, NCRV, Nederland 2) gaat Bromet brutaal bij de kassa staan van een willekeurige supermarkt om over de schouder van klanten mee te kijken wat er zoal is gekocht. Dat gluren in die wagentjes doet iedereen stiekem wel eens, maar Bromet gaat verder. Die vraagt waarom bepaalde boodschappen gekocht zijn. En hij wil ook nog met de mensen mee naar huis om te zien wat er allemaal met de boodschappen gaat gebeuren. De winkelkar dus als aanleiding voor éen stukje human interest'.

Want daar is het de maker van onder meer ‘Buren' en ‘De Verbouwing' uiteraard om te doen. Een mooi menselijk verhaal naar boven krijgen met twee pakken vla als aanleiding. Dat lukte in de eerste aflevering overigens maar ten dele. Veel supermarktbezoekers peinsden er niet over om behalve de boodschappen ook Bromet nog eens in huis te halen.
Met dat dikwijls effectieve maar zeurderige stemmetje van hem. Of dat nieuwsgierige gegluur onder de deksel van de koekenpan.

De jonge bouwvakker die de Playboy had gekocht, was makkelijker. Die nam de altijd nogal ‘zuigende' tv-maker mee naar zijn werkplek, waar zijn baas al op de laatste editie van het mannenblad zat te wachten. Hij liet er trouwens bitter weinig over los.

Het oudere stel was een geschiktere partij voor de ambities van Bromet. Een gelijkwaardige partij ook, want de vrouw - een echte Amsterdamse, die voor haar zieke man zorgde - was niet op haar mondje gevallen. En dat zijn precies de klanten waar ‘De Winkelwagen' naar op zoek is. Omdat de interviewer dan op zijn best is. Bromet is zo'n man die expres harder gaat praten als hij zich richt tot iemand die op een of andere manier gehandicapt is. Dat deed hij nu tegen de man van de Amsterdamse, die de nachten wegens afasie in het verzorgingshuis doorbrengt ,,Vindt u dat erg, dat u daar 's nachts moet zijn!?"

Ik durf voorlopig niet naar de supermarkt.

Wat gaat u met al die mosterd doen?

Het Parool * 10 januari 2007 * Mischa de Bruijn

In ‘De winkelwagen' kijkt Frans Bromet over de schouder van supermarktklanten. ‘U heeft een behoorlijk gezin, zo te zien.'

De lijzige stem van Frans Bromet breekt door het beeld heen van een vrouw die boodschappen verplaatst van de lopende band naar een winkelwagentje. "Zou ik even in uw, eh, winkelwagentje mogen kijken?" De camera glijdt over de grote stapel artikelen in het karretje. "U moet wel een, eh, behoorlijk gezin hebben, zo te zien." Even later, tegen een andere klant: "Mag ik u wat vragen? Wat gaat u met al die tubes mosterd doen?"

Bromet stelt zich strategisch op bij de kassa, toont zich geïnteresseerd in de gekochte artikelen en gaat met enkele klanten mee naar huis, om bij het uitpakken van de boodschappen aanwezig te zijn.

Volgens Bromet is het concept vergelijkbaar met Taxi. "Zoals veel programma's is dit een heel klein ideetje, een excuus om bij de mensen naar binnen te komen." Anders dan Bromets bekendste docusoaps, Buren en De verbouwing, of de documentaire over de verzelfstandiging van deze krant, is er geen verhaallijn. "Er zit geen ontwikkeling in. Het zijn echt kleine portretjes."

Juist het feit dat het programma zo klein blijft, maakt deze serie leuk. De winkelwegen kun je ook onder het genre reality scharen, maar het resultaat is bijna tegenovergesteld aan de pompeuze televisie waar we bij dit woord vaak aan denken. De wet van reality-tv is zo'n beetje geworden: plaats gewone mensen in ongewone omstandigheden, dan krijg je leuke televisie. In De winkelwagen zien we doorsnee mensen in een zeer alledaagse omgeving: de supermarkt. Vanavond, in de tweede aflevering, raakt Bromet in gesprek met een vrouw die slagroomsoezen koopt voor de kerstviering van haar zoontje op school. In de eerste aflevering mocht de programmamaker mee met een echtpaar uit Amsterdam-Noord. De vrouw herkent hem en informeert: "Je gaat toch niet lopen zuigen, hè?"

Volgens Bromet werkt zijn imago als onruststoker niet tegen hem. De mensen die mijn programma's kennen, zijn meestal liefhebber. Het werkt zelfs in mijn voordeel, omdat ik reacties krijg als ik sta te filmen." Hij trekt er gemiddeld drie keer per week op uit om een paar uurtjes bij een supermarkt te posten. "Meestal is er wel eentje met wie ik mee naar huis mag. Maar laatst stond ik in Hoofddorp een paar uur bij de Dirk van den Broek zonder resultaat; ik denk dat daar stugge mensen wonen. Bij de Albert Heijn in Utrecht wilde ook niemand meewerken."

Overigens kreeg hij van de winkelketens gemakkelijk toestemming om te filmen, zegt hij. "Behalve van eentje: de Edah." De afwijzingen die Bromet krijgt van supermarktklanten die niet willen dat hij meekomt, zitten ook in het eindresultaat. "Ik vind die afwijzingen niet erg, dat maakt het toch iets spannender." Bromet zegt het wel een beetje eng te vinden om zomaar wildvreemde mensen aan te schieten. "Ik ben op zich een tamelijk verlegen iemand."

Volkskrant * 11 januari 2007 * Wim de Jong

Het hyperrealisme van de NCRV komt uit vingerhoedjes, jampotjes, naaidoosjes en koektrommeltjes, maar biedt ruwweg altijd weer meer van hetzelfde. Dokument, Man bijt hond, Taxi, Hello Goodbye, De nalatenschap, De verbouwing, Late liefde: de kans dat je op straat in de armen van een invoelend NCRV- mens met een draaiende camera loopt, is al bijna groter dan dat je voor een rood stoplicht komt te staan.
De overvloed aan docu's, tweeluiken, reallife-series en rubriekjes over gewone mensen die dat tot gevolg heeft, wil althans bij mij de appreciatie van een zo'n enkel programma nog weleens in de weg staan. Van eindredacteur Jelle Peter de Ruiter van Dokument is de uitspraak dat je een 'duivelskunstenaar' moet wezen om een tv-docu te kunnen maken, maar net zo gemakkelijk bewijst de NCRV datje dat kunstkraampje toch ook heel soepeltjes opvult met bulk.
De grootste beeldpoeper in de kaartenbak van die omroep is de firma Frans Bromet & Dochters. Die heeft nu de 'docusoap' De winkelwagen van de lopende band laten rollen, waarvoor pa bij Dirk van den Broek en de Aldi mensen op de inhoud van hun boodschappenwagentje aanspreekt, zulks in de bedoeling ook even bij ze thuis te mogen binnenkijken.
Wat het moet opleveren, mag onderhand bekend zijn beetje zuigen en zeuren, beetje sociaal inleven, beetje laconiekheid, beetje ranzigheid. Beetje veel Man bijt hond in die steevast beetje erg uitgesponnen Bromet-stijl dus. Een combinatie die bij mij een dubbel zo hevig opgeblazen gevoel oplevert. Neem alleen al dat voortdurend herhalen van antwoorden van Bromet om zijn ironie te kunnen accentueren:
- 'Uw vriendin, weet die ervan?'
- 'Ja, zij vindt het wel spannend.'
- 'Zij vind het wel spannend?'
- 'Ja.'
- 'O ja?' Enz. Enz.
Ivo Niehes interview met prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven bij de TROS stond gisteravond bizar genoeg tegenover een Profiel van Van Vollenhoven geprogrammeerd. Wie zou je daar nu een plezier mee kunnen doen? Natuurlijk naar Niehe gekeken, want die had het 40-jarig huwelijkspaar tenslotte zelf in de uitzending. Fijn., open en goedlachs stel('mams en paps' voor de schoondochters) dat, in schijnbaar moeiteloos samenspel met een Niehe in topvorm, voor een veel ontspannender vorm van royalty-tv zorgde dan we 'langs de koninklijke weg' van de NOS gewend zijn.

Nu.nl * 15 januari 2007 * Paul de Lange

Frans Bromet is weer op pad. Hoed u tijdens het boodschappen doen voor een besnorde man met een camera op zijn schouder.

Zuigen is een vak apart. Doorvragen op een confronterende, zeurderige en tegelijkertijd argeloze toon kan spannende televisie opleveren. Ferry Mingelen kan het, maar die heeft te maken met politici die helemaal suf gemediatraind zijn. Hugo Borst kan het, maar zijn zwakte is dat hij regelmatig zelf geïrriteerd raakt. Zo niet de koning onder de zuigers: Frans Bromet.

Gezuig
Onverstoorbaar onderwerpt Bromet sinds begin jaren negentig Nederlanders in uiteenlopende programma's aan zijn gezuig. Dat begon met Buren, waarin hij ruziënde buren apart van elkaar ondervroeg. Al snel ontwikkelde hij in dat programma zijn interviewstijl.

Bromets eerste paar vragen komen altijd onschuldig over. Het is meer zijn zeurende toon dan de vragen zelf die de geïnterviewde onderhuids klaarstoomt om onvermoede dingen los te laten. Als de bewoners in Buren bijvoorbeeld een beetje op gang waren gekomen met foeteren, kwam onvermijdelijk Bromets vraag: 'en die wonen naast u?' Zelden was hun antwoord, 'ja allicht', vaak was het effect een extra trapje razernij. En ontvouwden ze voor ze er erg in hadden hun diepere roerselen.

De Winkelwagen
Hetzelfde recept past Bromet toe in De Winkelwagen. Met een camera op de schouder wacht hij bezoekers van een supermarkt op bij de kassa: 'mag ik even in uw winkelwagentje kijken?' Als dat mag, gaan de eerste vragen steevast nergens over. 'U heeft brood gekocht, zie ik?' 'Dus u bent wel een liefhebber van brood?'

Playboy
Voor de supermarktbezoeker het beseft, heeft hij Bromet toestemming gegeven mee te gaan om te kijken wat hij 'gaat doen met de boodschappen'. Zo ook de bouwvakker die in zijn pauze een Playboy koopt. 'Koopt u die voor de blote dames?' 'O, wat voor verhalen staan er in dan?' 'Over hoe je beter een vrouw kunt verwennen?' 'En hoe doe je dat dan, een vrouw beter verwennen?' Drie vragen verder heeft Bromet de bouwvakker aan de praat over zijn ernstige vorm van ADHD.

Het is knap hoe Bromet onder het mom van kijken in het boodschappenwagentje in no time van zomaar iemand een portret weet te maken. Een portret dat dieper gaat dan het koopgedrag dat de aanleiding vormde, maar geen moment ranzig wordt. En het blijft een verademing dat Bromet zo'n beetje als enige in televisieland niets voorbereidt of plant: alles wat gebeurt is echt.

Uitspelen
Toch mist er iets aan De Winkelwagen. Bromet kan door de opzet van het programma geen partijen tegen elkaar uitspelen. Of het nou gaat om ruziënde buren, verbouwende gezinnen of stelletjes die samen een financieel huishouden voeren: Bromet is op zijn best als hij de partijen eerst apart neemt en daarna met elkaars uitlatingen confronteert. Door dat gemis wordt De Winkelwagen, hoewel regelmatig grappig en soms ontroerend, geen moment echt spannend.