Alles te koop (1)

Collector's items

Trouw * 2 april 2010 * Jan van Velzen

Frans Bromet heeft al heel wat tv-ideeën op zijn palmares staan. Altijd uitgevoerd in die kenmerkende stijl van zuigen, vissen en het antwoord van de ondervraagde herhalen. Daarnaast beschikt de filmer uit Ilpendam over een antenne voor dingen die wringen. Het maakt Bromet tot een legendarische -want volstrekt unieke – televisiemaker. Momenteel wordt op Nederland 2 ’Alles te koop’ herhaald.

Een ’dokusoap’ noemen ze dat bij de NCRV, maar die term dekt de lading niet. ’Alles te koop’ is gewoon een televisieprogramma, daar is niks doku’s of soaps aan. Het gaat over mensen die op internet spullen te koop hebben gezet, waar Bromet dan weer het fijne van wil weten. Niet zozeer van die spullen, dat gelooft Frans over het algemeen wel. Het is hem te doen om de mens áchter die spullen. De serie lijkt daarmee op ’De Winkelwagen’ , een eerder idee uit de fabriek van Bromet & Dochters.

Woensdag werd een bezoekje gebracht aan Aerdenhout, waar een Duitse - maar vlekkeloos Nederlands sprekende - vrouw vijf soepkommen te koop had staan. De vrouw wilde er vanaf omdat de jaren 50 stijl van het keramiek niet meer in haar huidige huisstijl paste.

„Welke stijl heeft u nu dan?”, wilde Bromet weten.

„Geen stijl”, was het antwoord.

De Duitse bleek een licht filosofische inslag te hebben. Over haar 25 verhuizingen zei ze:

„Het leven gaat en dan ga je mee.”

De 16-jarige Sander had een collectie spullen uit de Tweede Wereldoorlog in de aanbieding, waaronder een serie van het nazi-propagandablad ‘Signaal’.

Onze filmer viste tevergeefs naar nazi-sympathieën bij de brave jongen. Opzichtig en tegen beter weten in, uiteraard.

Ook bij vader.

„Uw zoon heeft wel een opmerkelijke hobby, hè?”

Om in de oorlogssfeer te blijven verkasten we naar National Geographic.

U weet wel, dat kanaal waarvan u aanvankelijk hoopte dat het een enorme verrijking in uw televisiebestaan zou zijn, maar waarvan u nu weet dat de zender is uitgelopen op een herhalingsmachine van megalomane jongensdromen.

Desalniettemin: De documentaire ’Generals at war’, over de Japans-Amerikaanse zeeslag bij Midway, mocht er zijn. Was er eentje om te bewaren.

De animaties, analyses en historische beelden hielden ons zelfs weg van het toch ook niet misselijke affiche Arsenal - Barcelona.

© Trouw 2010

Micro Gids & KRO Magazine * Week 36 2006 (9 - 15 september) * Willem Oosterbeek


 
Ontboezemingen aan Frans Bromet

Onder de titel Alles te koop is vandaag het eerste deel te zien van Frans Bromets speurtocht naar de verhalen achter de spullen die op internetsites als Marktplaats.nl te koop worden aangeboden. Op de van hem bekende wijze valt Frans Bromet bij mensen binnen en ontfutselt ze hun verhaal.
 
Zo belandt de filmmaker als eerste bij Joop en Cathy de Vries in Almere. Cathy wilde graag afvallen en had daarom een tijdje geleden een trilplaat aangeschaft. Toen ze haar neuroloog erover vertelde, zei hij dat ze er maar beter mee kon stoppen, omdat een trilplaat niet goed is voor haar toch al beschadigde zenuwstelsel. Dus wil ze het apparaat dat ze aanschafte voor 150 euro nu kwijt voor 85 euro. Als ze eenmaal aan het vertellen is, is Cathy niet te beroerd om direct haar hele hart uit te storten. Dus vertelt ze over de borstverkleining die ze heeft ondergaan. Haar man vindt dat maar behelpen, voegt ze er moeiteloos aan toe. Even later vertelt ze dat ze heeft gehuild toen ze hoorde dat ze op aangepaste schoenen moest lopen. ‘Ik wil nog zo graag jong blijven en dit zijn schoenen voor ouwe vrouwen.' En zo worden we deelgenoot gemaakt van meer intieme details uit haar leven. Aanzienlijk minder ver in zijn ontboezemingen gaat Pim Bijvoet die zijn modeltreinen wegdoet omdat hij een tijdje geleden is ontslagen en nu een opleiding volgt voor industrieel ontwerper. Het gesprek blijft bij de trein en de opmerking dat ‘iedere man toch een groot kind is'.

De verkoop van de violen van Serdar en Esther Erkmenis fungeert echter weer als een prima breekijzer voor een gesprek dat over veel meer gaat dan alleen muziekinstrumenten. Hoewel hij van Turkse komaf is, wil zij in Turkije gaan wonen omdat ze er een goede baan aangeboden heeft gekregen. Esther heeft het wel gezien in Nederland, zegt ze, maar hij wil niet weg. ‘Ik voel Nederland als mijn eigen land,' zegt hij in wat gebrekkig Nederlands. Op de opmerking van Bromet dat hij eigenlijk een gastarbeider is, reageert hij helaas niet

Het laatste portret is gewijd aan Monique de Koning die maar liefst haar complete, twee jaar geleden aangeschafte inrichting in de internetetalage heeft gezet. Het heeft alles te maken met de moeilijke tijd die ze heeft doorgemaakt omdat haar dochtertje aan een ernstige ziekte leed. Dat het ameublement, dat vijftienduizend euro kostte, nu voor tweeënenhalfduizend de deur uitgaat lijkt haar niet te kunnen deren. Bromet brengt de verhalen in beeld op de voor hem zo karakteristieke wijze als vragende cameraman. We kennen het uit zijn eerdere producties waarmee hij in 1996 startte met onder meer Gescheiden en Buren. Zelf zegt hij over zijn programma's: Het is nooit mijn bedoeling om een boodschap te communiceren. Het gaat er mij om een mooi programma te maken waar mensen met plezier naar kijken. Meer niet.'

NCRV Gids * Week 36 2006 (9 - 15 september) * Willem Oosterbeek


 
Alles te koop!

Mountainbikes, gymschoenen, puzzels, computers, een wieg, Alles is er te koop. Een jachthoorn, een paraplu voor je hond, zelfs een eiland. Op de site Marktplaats.nl zijn per dag zeven honderdduizend bezoekers op jacht naar koopjes. Documentairemaker Frans Bromet joeg mee.

Een vriendin is een tijdje verslaafd geweest. Elke dag kocht ze via de computer kleren voor haar kinderen De eerste keer dat ze een pakje kreeg toegezonden, griste ze het uit de handen van de postbode en had niet eens het fatsoen een schaar te pakken voor het stevige plakband. Na veel gescheur kwam er een roze fluwelen jasje tevoorschijn uit het bruine papier. En tot haar vreugde ook nog een ansichtkaart met een varkentje. ‘Veel plezier ermee', stond er op. Vijf pakjes later begonnen de postbode en zij elkaar te kennen. Hij zei: ‘Daar is er weer een'. Zij zei besmuikt ‘bedankt'. Dat woordje ‘weer' vond ze toch een beetje inbreuk op haar privacy. En van de ene op de andere dag had ze er genoeg van. Wat was dat toch, die betovering, dat verlangen naar een bezoekje aan Marktplaats, de drang om dat ene speciale te vinden, de begerigheid wanneer ze het had gevonden en waardoor ze veel hoger ging bieden dan ze ooit van plan was? Waardoor Marktplaats uiteindelijk toch ook weer niet zo heel voordelig uitpakte? ‘Schatgraven', zegt ze, inmiddels een gematigd bezoeker en koper. In een winkel is er de massa, tien dezelfde rode winterjassen, op Marktplaats is er dat ene speciale. En het zoeken ernaar is dezelfde sensatie als het zoeken naar een schat.

Uit op koopjes
En dan is er natuurlijk de geldkwestie. Wij Nederlanders zijn nu eenmaal gevoelig voor koopjes. Volgens een recent onderzoek van bureau Heliview koopt bijna 70 procent van de Nederlanders op Marktplaats omdat het goedkoop is, 62 procent schaft iets aan uit nieuwsgierigheid en 19 procent noemt milieubewustzijn als belangrijkste reden. Met een marktaandeel van 92 procent is Marktplaats.nl de populairste veilingsite van Nederland. Er staan zo'n 1,5 miljoen advertenties op en de site trekt dagelijks 700.000 kijkers en kooplustigen. Reden voor documentairemaker Frans Bromet, bekend van onder meer De verbouwing, om in NCRV Dokument op zoek te gaan naar het verhaal achter de advertentie, ofwel de mens achter de spullen.

Trilplaat te koop
Zo volgen we Cathy de Vries uit Almere die haar trilplaat te koop heeft gezet op Marktplaats. Ze wil graag snel afvallen, want ze vindt zichzelf veel te dik. Ze heeft er slechts drie keer op gestaan en toen heeft de dokter het haar afgeraden. Cathy lijdt namelijk aan een ziekte waardoor ze veel moeite heeft met lopen en altijd pijn heeft. Ze vindt het leven met haar handicap behoorlijk zwaar, maar blijft opgewekt. En er is Monique, die door de ziekte van haar dochtertje anders is gaan denken. Het leven kan kort en breekbaar zijn. Al twee jaar lijdt haar kind aan leukemie en bestaat het leven van het gezin uit chemokuren en ziekenhuisbezoeken. Het einde van de kuren is in zicht. Mooi moment voor een nieuwe start. De complete Frans Bauer-inrichting wordt op Marktplaats gezet. De familie begint een nieuw leven met nieuwe meubels. In een aantal gevallen zien we ook de transactie tot stand komen. Een Italiaanse koopt de Frans Bauer-inboedel voor 2.500 euro (nieuwprijs: vijftienduizend euro). De koopster is zeer gelukkig met haar nieuwe huisraad.

Levensverhalen
Een ander verhaal. Van de zes kinderen van Layla blijken er twee allergisch voor de hond. De husky, nog maar een halfjaar oud, wordt op Marktplaats gezet. De kinderen zijn ontroostbaar. En dan zijn er Esther en Serdar. Ze verkopen allebei hun viool om geld achter de hand te hebben. Esther wil namelijk graag emigreren naar Turkije, het land waar haar man Serdar oorspronkelijk vandaan komt. Allemaal mensen die we nooit hadden leren kennen als we alleen de advertentie hadden gelezen en als Frans Bromet daar niet met zijn camera achteraan was gegaan. Via een op het eerste gezicht onpersoonlijke advertentie komen levensverhalen naar boven waarin dappere, verdrietige, humoristische en kwetsbare mensen zichtbaar worden.
Niet alleen de mensen krijgen een gezicht, maar ook hun spullen. Spullen die geen willekeurige objecten meer zijn, maar door hun geschiedenis een ziel hebben gekregen. Net als op een echte marktplaats vindt er op de internet-Marktplaats een ontmoeting plaats tussen verkoper en koper. Een volslagen onbekende krijgt ineens een gezicht, of, als de transactie via de post gaat, in ieder geval een naam. Twee partijen maken elkaar blij. Marktplaats is niet alleen goed voor je portemonnee. Marktplaats verbroedert.

VPRO Gids * Week 36 2006 (9 - 15 september) * Dirk-Jan Arensman



Grote geesten denken hetzelfde. Neem Frans Bromet en Kurt Wagner. Beide filosofen geven inzicht in het menselijk bestaan door middel van advertenties.

Kurt Wagner is frontman van de geniaal gekke Nashvilleband Lambchop.
‘Paperback Bible', heet het eerste nummer van hun album Damaged dat vorige maand verscheen: ‘I'd like to buy a good/Used paperbacked living bible/And I've got some things/that i'd like to put on out there/Like a pony cart and an old bird bath/A kitchen sink and a rocking chair/You can turn me on/Almost any day at noon'

Wat we hier hoorden, legde Wagner in een interview uit, was een readymade, gebaseerd op een dorpsradioprogramma, Swap shop, waarin mensen dingen te koop aanboden en vroegen. ‘Ik heb letterlijk zinnen uit dat programma overgenomen, omdat ik het nogal een rijke bron van inzicht in het leven van mensen vond. Dat iemand een tweedehands pocketbijbel wil kopen is toch een beetje raar... Een paperback Living Bible nog wel, zo'n "modeme" versie met plaatjes en een blij lachende kop op het omslag voor de jeugd van de jaren zeventig. Je kunt een hoop over iemand te weten komen aan de hand van wat hij verhandelt. Of op z'n minst een hoop suggereren.'

In Alles te koop, het tweeluik waarvan de NCRV vanavond het eerste deel uitzendt, gaat Bromet, gewapend met zijn camera en zijn bekende, neuzelig uitgesproken, licht sarrende vragen, achter dat soort verhalen aan. De verhalen achter de internetadvertentietjes op sites als Marktplaats en Speurders. Het resultaat is hilarisch en hartverscheurend tegelijk. Als je een volwassen man in Amersfoort die zijn verzameling modeltreintjes moet uitdunnen zich maar blijft horen verdedigen tegen de pesterige opmerking dat het ‘toch kinderspeelgoed' is. ‘Er staat professioneel op,' mompelt hij gepikeerd. ‘En het is veel te kostbaar om speelgoed te zijn.' Wanneer de dik honderd kilo zware volksvrouw Cathy vertelt over de trilplaat waar ze welgeteld drie keer op heeft gestaan voor ze hem te koop zette, over haar gevecht tegen de kilo's en haar rugklachten. Of als je een inkijkje krijgt in dat gezin in Volendam dat een compleet goud-met-wit-Frans-Bauer-interieur van de hand doet dat pas twee jaar geleden is aangeschaft, vlak voor bleek dat hun dochtertje leukemie had. Nu is de peuter bezig aan haar laatste chemokuur. Tijd voor een nieuwe start, en dus nieuwe spullen. Of ze nou dik tienduizend euro op de verkoop moeten toeleggen of niet.

Alles te koop is smaakvol voyeurisme.

VARA TV-Magazine * Week 36 2006 (9 - 15 september) * Maartje Duin

 

Sinds digitale veiling eBay eigenaar is van Marktplaats, zijn we bijna vergeten dat het ooit bedoeld was als ontmoetingsplaats op internet.

Een vrouw van 140 kilo die haar trilapparaat van de hand doet nadat ze er drie keer op heeft gestaan. Twee oud-conservatoriumstudenten die de viool verkopen die hen ooit bij elkaar heeft gebracht: ze willen naar Turkije emigreren. Een man die handelt in modeltreinen om zijn studie te kunnen bekostigen.

Dat is maar een greep uit de verhalen achter Martkplaats, die Frans Bromet in beeld brengt in NCRV'S Dokument: Alles te koop. Sinds de website in 1999 werd opgericht, is Marktplaats uitgegroeid tot een onvervalst staaltje Hollandse folklore, dat de ondernemersgeest van de gewone burger - die voorheen alleen tijdens de vrijmarkt op Koninginnedag uit de fles kwam- stimuleert. 3,1 Miljoen advertenties staan er op de site; drie miljoen Nederlanders hebbende afgelopen drie jaar iets via de site gekocht of verkocht.

Het geheim achter Marktplaats? We vroegen het Bob Crébas, een ‘boerenjongen uit Emmeloord', die jarenlang mede- eigenaar van de site was.


Ooit was u werkloos, toen antikernenergie-activist en oprichter van kringloopwinkels. Nu doet u in milieuvriendelijke kleren, gemaakt van brandnetels. Zat achter Marktplaats ook zo'n idealisme?
Ach, idealisme. Ieder mens streeft toch zijn idealen na? Als antikernenergie-activisten bedachten we op een gegeven moment: nu moeten we ook iets hebben waar we voor zijn. Dat werd de kringloopwinkel en later Marktplaats: een plek om mensen bij elkaar te brengen. Dat kan in het materiële en het immateriële. Ik ben zelf erg dol op de rubriek ‘Gedichten en gedachten': daar kun je een ander jouw gedichtje laten lezen, zoals wij samen op de markt in gesprek kunnen gaan. Of je stelt als vraag op de site: wat vind jij van mensen met witte sokken? Daar krijg je dan heel veel reacties op.


In 1999 kocht u de site voor 6oo.ooo euro, In 2004 verkocht u het voor 224,5 miljoen aan eBay. Inmiddels verkoopt geen mens zijn spullen meer via de krant. Hoe heeft u die slag gewonnen?
We hebben altijd een concurrent willen zijn voor De Telegraaf, niet voor veilingsites. We hebben heel goed gekeken wat zij deden. In het begin gaven mensen heel veel geld uit voor een advertentie in de krant, maar ze wilden niet gratis - of later voor 6 euro - adverteren op internet. Wij durfden te vernieuwen waar de kranten in oude patronen bleven hangen.


De vormgeving van Marktplaats.nl is niet bepaald flitsend.
Het is een hele strijd geweest om het zo simpel te houden. Programmeurs en vormgevers hebben prachtige ideeën, maar het gaat erom dat een vrouw van 45 op Marktplaats kan mailen met een man van 60.1k ben zelf 55, ik hield in mijn achterhoofd: als ik het niet kan volgen, kan het niet goed zijn. Wat voor het ontwerp gold, geldt ook voor het taalgebruik van de site: het moet simpel Nederlands zijn, anders raken mensen het spoor bijster. ja, achter de schermen moet het hip en snel gaan, je moet advertenties snel kunnen plaatsen. Maar dat staat niet haaks op elkaar.


Waarom is Marktplaats zo'n typisch Nederlands succes?
MegWhitman, de hoogste vrouw van eBay, zei: ‘De hele wereld valt voor veilen, maar Nederlanders niet. Amerikanen bieden blijkbaar blind op allerlei dingen.' Misschien omdat de afstanden in de VS groter zijn. Ik denk dat Nederlanders het product willen zien, voelen, misschien nog wat korting willen bedingen. Ik snap dat wel. Als ik een paard of een auto zou willen kopen, zou ik hem ook eerst willen zien.


Voelde de verkoop aan eBay als het uitventen van uw formule?
Welnee. Die formule hebben ze gehouden en voor mijzelf was het mooi geweest. Ik ben een pionier, een boerenjongen, geen internetondernemer. Ik wilde niet de rest van m'n leven achter een computerscherm zitten. Ik vind het leuk om nu weer over het land te lopen. Met ons bedrijf Brennels ontwerpen we een kledinglijn van brandnetels, in oktober openen we onze eerste zaak. Het financiële risico kunnen wij ons permitteren dankzij Marktplaats. Maar ik werk harder dan ooit hiervoor. Het zou toch ook een beetje sneu zijn om nu op een bootje voor het strand te gaan liggen?

Spits * 18 september 2006


Sinds digitale veiling eBay eigenaar is van Marktplaats, zijn we bijna vergeten dat het ooit bedoeld was als ontmoetingsplaats op
internet.

De Nederlanders staan erom bekend: zoveel mogelijk voor zo min mogelijk geld. Niet voor Niets zijn veilingsites als Marktplaats en eBay enorm populair in ons land. Ruim drie miljoen Nederlanders hebben al iets gekocht of verkocht via deze weg.

In NCRV's Dokument wordt gezocht naar bijzondere verhalen achter de spullen die ze op inter net aanbieden. Dat van de jonge moeder Monique bijvoorbeeld. Zij heeft haar gehele inboedel te koop gezet. Haar 3-jarige dochtertje heeft leukemie en is klaar chemotherapie. De verkoop van haar meubels ziet ze als nieuw begin. De oud-conservatoriumstiymstudenten Esther en Serdar verkopen via Marktplaats de viool die hen ook bij elkaar bracht. Esther heeft het geld nodig om te emigreren naar Turkije. Daar woont haar geliefde en gaan ze samen een nieuw leven opbouwen.

NRC Hanelsblad * 19 september 2006 * Wubby Luyendijk


Met de ogen van

Hoeveel onechtheid kan reality-tv aan?

In elk geval niet Pieter Storms. Hij racet met 11 bekende Nederlanders door India om als eerste Bombay te bereiken. En wat overkomt het grijzende breekijzer? Hij krijgt een lift in de auto van India's eerste minister.

Ja hoor, daar trappen we niet in. Net zo min als Pieter kan imponeren in string.
De realityspelprogramma's Peking Express (Net5) en Expeditie Robinson (Talpa) zijn verramsjt. In het Iiftprogramma maakten onbekende deelnemers plaats voor VIPs, terwijl op het onbewoonde eiland playmate Olga en twee ervaren Robinsons mee survivallen.
Televisie is vaak onecht, maar dit is pure nep. De betovering is verbroken. De spelletjes die inzetten op ontmaskering, draaien ineens om schone schijn. Bij bekende Nederlanders telt het imago, niet het winnen. En dat zit de wedstrijd in de weg. Zodat bijvoorbeeld schaatskampioen Bart Veldkamp (,,ik zit aan de reeskak") al na twee dagen een dag niet meelift. En ene Chimene, presentatrice met reebruine hertenogen, mag zeggen: ,ik denk niet in winnen, ik denk in geluk."

Daarmee vergeleken was Alles te koop, de documentaire van Frans Bromet waarvan de NCRV gisteravond op Nederland 2 het tweede deel uitzond, verademend echt. De cameraman/interviewer bezocht mensen die spullen verkopen via internet. Het leverde een even bonte verzameling van verkopers op als van hun koopwaar. Van een lid van de pennenverzamelaarsvereniging die 13.400 rolIers, top points en luxe pennen had gespaard tot ‘tijgertypje' Cathy en autosleutelaar Lot. Zij doet haar Volvo 164 uit 1973 weg. ,,Mijn man zei: die auto eruit, of ik."

Sleutelgattelevisie. Zo kennen we Bromet. Altijd op zoek naar een open zenuw, een kwestie. En zijn verdienste is dat hij zijn gesprekspartners verleidt over dat trauma te vertellen. Niet door te paaien en te draaien, maar recht op het doel af. Met vragen, zuigen, zeuren en confronteren. De woordkeus is vaak bot, een enkele keer beledigend. En hij deinst er niet voor terug wederhoor te halen bij een huisgenoot.

Alle spullenmensen trappen erin. Cameramacht?Jazeker. Naïviteit? In het geval van de Friese pennenman: hem ontgaat de sarcastische ondertoon. Maar dat geldt niet voor het echtpaar Blom, zeventig-plus, dat af wil van zijn zeilboot. Als Bromet constateert dat ze te gammel zijn om te varen", bijt mevrouw hem toe: ,,Wc zijn niet te gammel voor andere dingen."
Geen schone schijn. Maar toch beleefde ik op de bank ongemakkelijke momenten. In de huiskamer van moeder Monique die met een nieuw interieur het einde van de chemokuur van haar peuter wil inluiden. En bij een stel oud-conservatoriumstudenten. Veertigers die twee violen verkopen omdat ze gaan verhuizen naar Turkije. ,,Dat wil mijn vrouw graag.", vertelt de man, die er geboren is en als violist bij Joop van de Ende werkt. Bromet ,,Dat wilt u niet."
,,Nee, ik liever niet."

De camera zwenkt naar een andere hoek van de kamer. Daar zit ze, de aanstichtster. ,,ls het niet raar dat u wel wil en uw man niet?" De vrouw probeert te lachen. ,,Hij zal daar gelukkiger zijn, heus."

Ajakkes, een echtelijke patstelling. Ik wil weg, de kamer uit, maar Bromet blijft sleuren en trekken. Als hij niet uitkijkt, wordt dit afzeiktelevisie. Gênant gluren bij buren die zijn overrompeld door een camera. Als hij dat nou zou doen bij gelikte politici en BN'ers die vertrouwd zijn met camera's en interviews, zou het misschien spannend zijn.
Soms is er te veel echtheid.