Consumentengids * juli / augustus 2007 * Louis Cornelisse
Als je filmt wat je ziet, valt de opname vaak tegen. Regisseurtje spelen is ook geen garantie voor succes. Programmamaker Frans Bromet geeft tips.
In zijn thuisbasis in het Noord-Hollandse Ilpendam geeft Frans Bromet met zijn typerende stemgeluid onderkoeld een eenvoudig, maar welgemeend advies. ‘Begin met het dopje van de lens eraf te halen.' Direct serieus gevolgd door: ‘Zorg dat je apparatuur startklaar is. Batterijen opladen en als je een harde schijf hebt, die eerst leegmaken.' Voor wie op vakantie gaat, heeft Bromet een eenvoudige tip: 'Stop je camera niet in een koffer. Houd hem onder handbereik. Als je moet gaan zoeken is het moment dat je vast wilt leggen al voorbij.' En nog een tip voor de vakantie: ‘Koop je films thuis. Dat is doorgaans veel goedkoper dan in die souvenirwinkel aan het Lago Maggiore in Italië.'
Bromet, maker van televisieprogramma's als Late Liefde en De Winkelwagen, noemt zich allang geen regisseur meer. Ooit begon hij na de Filmacademie in de jaren zestig als cameraman. ‘Documentaires zoals we die nu kennen, werden niet gemaakt. Het was de tijd van de ‘Schönfilmerei', zoals wij films als die van Bert Haanstra noemden. Dat was vooral mooie plaatjes schieten en had niets met de werkelijkheid te maken.'Bromet heeft zich ontwikkeld tot een maker van documentaires waarin mensen op een zo natuurlijk mogelijke manier worden gevolgd. ‘Ik zeg niet: ‘‘gaat u daar staan, dan komt het licht beter uit''. Ik laat het gebeuren. Als ik per ongeluk in de spiegel te zien ben, ga ik daar niet moeilijk over doen. Er is een camera aanwezig, dat poets ik niet angstvallig weg.' Bromet haast zich te zeggen dat zijn aanpak niet zaligmakend is. ‘Het is een manier van filmen. Eigenlijk is het zo dat er geen regels zijn. Iedereen moet doen wat hij wil.'
Dan is het tijd voor de tips. Eerst wat technische. ‘Denk aan het licht. Wil je iemand voor een raam filmen, doe dat dan niet frontaal. Dan pakt de belichtingsautomaat van de camera de lichte achtergrond als ijkpunt en wordt degene voor het raam flets. Dat kun je ondervangen door in een andere positie te gaan draaien. Hetzelfde heb je als je iemand wilt filmen voor een donker bos of zwarte muur. Dan meet de belichtingsautomaat het duistere decor.'
Tip twee gaat over geluid. ‘Wind is lastig te omzeilen. Die raast in je microfoon. Het best kun je zoeken naar een plekje waar je wat uit de wind staat. Het is het mooist als je twee oortelefoontjes in hebt, zodat je kunt horen hoe de opnamen verlopen. Dan heb je ook sneller in de gaten dat er in de buurt een auto hinderlijk zijn motor laat draaien.'
De derde technische tip beeldt Bromet zelf uit. De programmamaker gaat staan met een denkbeeldige camera in zijn hand. ‘Ergonomisch klopt er niet veel van de camera's. Je moet hem vasthouden, met twee handen voor je uitgestrekt. Erg onhandig. Je hebt geen houvast, geen steun. Ik raad aan met de rechterhand de camera vast te houden. Met de linker kun je de camera ondersteunen door de bovenarm tegen de borst te zetten. Zo hou je het langer vol en tril je niet zo snel.'
Vooraf bedenken
Bromet komt op de voorbereiding. De meeste camera's worden aangeschaft voor vakanties, hoogtijdagen in de familie, speciale gebeurtenissen. ‘Het helpt als je vooraf bedenkt waar je film over zal gaan. Een vakantiefilm? Dan is het goed om een beeld te hebben van wat je gaat registreren.
Het ergste is als je een film maakt die saai is. Dat het publiek, waar je hem toch ook voor maakt, zich gaat vervelen.' Het inpakken van de auto, de grensovergang, de picknick, het bordje van de camping. ‘Laat je fantasie spreken', gaat Bromet verder, ‘Zit je aan het Lago Maggiore en het giet van de regen? Pech. Maar wel geweldig beeldmateriaal. Dat is iets om vast te leggen.'
Of de bruiloft. ‘Ook mooi', vindt Bromet, ‘Maar dat is hard werken. Je maakt zo'n film als een buitenstaander. Meefeesten is er niet bij en het is opletten geblazen.' Eerste scène: de bruid komt naar buiten, vervolgens: het ja-woord, daarna: cadeaus bij de receptie. Bromet: ‘Dat zijn serieuze
momenten die je niet mag missen. Niks meedansen op het feest, je moet volhouden tot het eind!'
Creativiteit, vindt Bromet, hoort bij het filmen. Gekke momenten vastleggen, maakt de film aantrekkelijk. Hij waarschuwt ook: ‘Ga niet op zijsporen zitten. Dat leidt af. Je moet die scènes later toch weggooien. Als dat niet kan omdat je niet kunt monteren, blijven die shots tot je ergernis in de film zitten.'
Het in scène zetten van een gebeurtenis past niet in het (professionele) straatje van Bromet. Dat wil niet zeggen dat anderen op die manier geen geslaagde film kunnen maken. ‘Eigenlijk zijn er geen wetten. Misschien toch eentje. Maak het de ‘‘acteurs'' niet ongemakkelijk. Mensen wennen na een tijdje wel aan een camera, maar hij is nooit helemaal weg. Probeer de mensen niet op te fokken, dat zie je terug in de film.' En dan nog iets, zegt Bromet ernstig: ‘Het is niet verboden gewoon in de camera te kijken. En het is ook niet verboden dat de cameraman iets zegt. Zo van: ‘Hé wat is dat voor iets geks', dat vinden de kijkers juist leuk.'
De programmamaker heeft nog een hartstochtelijke wens. ‘Maak de shots niet te kort. Laat er rust in komen. Als je allemaal van die flitsen achter elkaar zet, is het niet te volgen.' De kijker moet aan
een nieuwe scène kunnen wennen. Bromet geeft een voorbeeld: ‘Als je iets met een terrasje wilt doen, laat dan eerst het terras zien. Dat het gezelschap aan komt lopen en vervolgens daar iets nuttigt. En hopelijk gebeurt er iets leuks. Want nogmaals: als de toe-schouwer zich verveelt, is dat zonde.' Maak ook het verhaal af. ‘Vergeet niet het afbreken van de tent en de terugreis te filmen.'
Een groot gevaar bij (amateur)films is het uit de camera lopen van een bewegend object. De filmer probeert een fietser of auto vast te leggen, maar is hem halverwege kwijt. Met als gevolg dat de camera zwiepend op zoek gaat naar het verloren doelwit. Een letterlijk duizelingwekkende scène. Bromet: ‘Het is een misverstand te denken dat je dit kunt ondervangen met inzoomen. Juist niet. Het is verstandig een zo breed mogelijke instelling te hebben. Dan heb je veel meer overzicht. Als je iets dichterbij wilt nemen, is de oplossing simpel. Loop er naartoe.'
Sommige tips moet de filmer steeds in het achterhoofd houden. ‘Als je ergens naartoe gaat, controleer je of je genoeg ruimte hebt op je band. Is de accu opgeladen? Het is erg sneu als je net dat mooie shot hebt en het bandje is vol of de camera stopt.' Wees ook zuinig op de apparatuur, wil Bromet meegeven. Het is gevoelig spul. ‘Ga er niet mee in de regen staan. Daar kunnen camera's
niet tegen. Dek hem af of ga onder een afdak staan.'
Een gouden tip kan Bromet niet leveren. Of toch? Wees alert op verrassende voorvallen. ‘Als bijvoorbeeld op een luchthaven je koffer wordt doorzocht. Filmen! Mooie opname! Oh, ja, wel even vragen aan de douane of het mag. Autoriteiten zijn soms niet zo gelukkig met het maken van opnamen. Maar als het lukt, prachtig! En wil je het filmen helemaal goed aanpakken', adviseert Bromet met een serieus bedoelde knipoog, ‘dan kun je bij mij een cursus volgen.'
